آنژیوپلاستی قلب چیست؟ مراحل، عوارض و مراقبت بعد از استنت
به گزارش نبض نگار: آنژیوپلاستی قلب یا مداخله کرونری از راه پوست، روشی کمتهاجمی برای باز کردن رگهای تنگ یا مسدودشده قلب است. در این روش، متخصص قلب یک کاتتر باریک را از شریان مچ دست یا کشاله ران وارد میکند و بالونی کوچک را به محل گرفتگی میرساند. با باد شدن بالون، فضای داخل رگ بازتر میشود و در بیشتر موارد یک استنت یا لوله توری کوچک در محل قرار میگیرد تا رگ باز بماند. آنژیوپلاستی ممکن است بهصورت برنامهریزیشده برای کاهش درد قفسه سینه یا بهصورت اورژانسی هنگام سکته قلبی انجام شود. این روش جراحی قلب باز نیست، اما مانند هر اقدام پزشکی میتواند با عوارضی همراه باشد و مراقبتهای دارویی و سبک زندگی بعد از آن اهمیت زیادی دارد.
فهرست مطالب
آنژیوپلاستی قلب چیست؟
تفاوت آنژیوپلاستی با آنژیوگرافی
آنژیوپلاستی در چه شرایطی انجام میشود؟
چه کسانی کاندید مناسبی نیستند؟
آمادگی قبل از آنژیوپلاستی
مراحل انجام آنژیوپلاستی
استنت قلب چیست؟
انواع استنت قلب
آنژیوپلاستی از دست بهتر است یا پا؟
مدت زمان آنژیوپلاستی
آیا آنژیوپلاستی درد دارد؟
مزایای آنژیوپلاستی
عوارض احتمالی
احتمال تنگی مجدد رگ
مراقبتهای بعد از آنژیوپلاستی
رژیم غذایی و ورزش
بازگشت به کار و زندگی روزمره
علائم هشدار بعد از استنت
تفاوت آنژیوپلاستی با بایپس قلب
باورهای اشتباه
سؤالات متداول
جمعبندی
آنژیوپلاستی قلب چیست؟
آنژیوپلاستی عروق کرونر که با نامهای PCI، بالون قلب، استنتگذاری یا فنر زدن قلب نیز شناخته میشود، روشی برای بهبود جریان خون در عروق تغذیهکننده عضله قلب است.
در بیماری عروق کرونر، رسوب کلسترول، چربی، کلسیم و سایر مواد در دیواره رگها باعث تشکیل پلاک میشود. بزرگشدن پلاک میتواند مسیر عبور خون را تنگ کند و در نتیجه اکسیژن کافی به عضله قلب نرسد. این وضعیت ممکن است باعث درد یا فشار قفسه سینه، تنگی نفس یا کاهش توان فعالیت شود. اگر پلاک پاره شود، ممکن است روی آن لخته تشکیل شود و مسیر رگ را بهطور ناگهانی ببندد. این اتفاق یکی از علتهای مهم سکته قلبی است. در چنین شرایطی، آنژیوپلاستی اورژانسی میتواند جریان خون را دوباره برقرار کند و میزان آسیب به عضله قلب را کاهش دهد.
آیا آنژیوپلاستی همان جراحی قلب باز است؟
خیر. در آنژیوپلاستی قفسه سینه باز نمیشود و پزشک از طریق یک سوراخ کوچک در شریان مچ دست، بازو یا کشاله ران به عروق قلب دسترسی پیدا میکند. با وجود کمتهاجمی بودن، این روش باید در بیمارستان مجهز و توسط متخصص قلب مداخلهای انجام شود.
تفاوت آنژیوگرافی و آنژیوپلاستی چیست؟
آنژیوگرافی و آنژیوپلاستی معمولاً در یک محیط و با استفاده از کاتتر انجام میشوند، اما هدف آنها متفاوت است. آنژیوگرافی قلب یک روش تشخیصی است. در آن ماده حاجب وارد عروق میشود و پزشک با اشعه ایکس محل و شدت گرفتگیها را مشاهده میکند. آنژیوپلاستی قلب یک روش درمانی است. در این اقدام، رگ تنگ با بالون باز میشود و معمولاً استنت در داخل آن قرار میگیرد.
| ویژگی | آنژیوگرافی | آنژیوپلاستی |
|---|---|---|
| هدف اصلی | تشخیص گرفتگی عروق | باز کردن رگ تنگ یا مسدود |
| استفاده از ماده حاجب | دارد | دارد |
| استفاده از بالون | ندارد | دارد |
| قرار دادن استنت | ندارد | معمولاً دارد |
| نتیجه | مشخص شدن محل تنگی | بهبود جریان خون |
| امکان انجام همزمان | بله | ممکن است پس از آنژیوگرافی انجام شود |
اگر آنژیوگرافی گرفتگی قابل درمان با کاتتر را نشان دهد، پزشک ممکن است آنژیوپلاستی را در همان جلسه انجام دهد.
آنژیوپلاستی قلب در چه شرایطی انجام میشود؟
پزشک ممکن است آنژیوپلاستی را در دو موقعیت اصلی پیشنهاد کند:
- درمان برنامهریزیشده بیماری عروق کرونر
در برخی بیماران، درد قفسه سینه یا محدودیت فعالیت با وجود مصرف دارو ادامه دارد. اگر بررسیها نشان دهند که یک یا چند رگ مهم تنگ شدهاند و باز کردن آنها میتواند علائم یا خونرسانی قلب را بهبود دهد، PCI مطرح میشود. - درمان اورژانسی سکته قلبی
در سکته قلبی ناشی از انسداد حاد رگ، زمان اهمیت زیادی دارد. آنژیوپلاستی اورژانسی برای باز کردن سریع رگ بسته و بازگرداندن خونرسانی انجام میشود. شرایطی که ممکن است به بررسی آنژیوپلاستی منجر شوند عبارتاند از:
- سکته قلبی حاد
- آنژین ناپایدار
- درد قفسه سینه مقاوم به دارو
- تنگی قابل توجه عروق کرونر
- کاهش خونرسانی در تستهای قلب
- بازگشت تنگی پس از درمان قبلی
- کاهش عملکرد قلب همراه با بیماری عروق کرونر
- انسداد مناسب برای درمان از طریق کاتتر
قرار گرفتن استنت فقط براساس درصد گرفتگی تصمیمگیری نمیشود. محل تنگی، طول و پیچیدگی آن، تعداد رگهای درگیر، دیابت، قدرت قلب، علائم بیمار و احتمال موفقیت نیز اهمیت دارند.
آیا هر گرفتگی عروق قلب به استنت نیاز دارد؟
خیر. همه گرفتگیها نیازمند آنژیوپلاستی نیستند.برخی گرفتگیهای خفیف یا متوسط را میتوان با دارو، کنترل کلسترول، ترک دخانیات، فعالیت بدنی و درمان فشار و دیابت مدیریت کرد. در مقابل، برخی گرفتگیهای گسترده یا پیچیده ممکن است برای جراحی بایپس مناسبتر باشند. در شرایط زیر ممکن است درمان دارویی یا بایپس بر آنژیوپلاستی ترجیح داده شود:
- گرفتگیهای متعدد و پیچیده
- درگیری گسترده چند رگ اصلی
- آناتومی نامناسب برای استنت
- درگیری خاص رگ اصلی چپ
- دیابت همراه با بیماری شدید چندرگی
- خطر بالای عوارض آنژیوپلاستی
- بیماریهایی که درد آنها از عروق بسیار کوچک قلب منشأ میگیرد
- نبود شواهد کافی از کاهش جریان خون در محل تنگی
انتخاب نهایی باید بر پایه بررسی متخصص قلب مداخلهای و در موارد پیچیده با مشورت جراح قلب انجام شود.
آمادگی قبل از آنژیوپلاستی چگونه است؟
اگر آنژیوپلاستی بهصورت برنامهریزیشده انجام شود، پزشک سابقه پزشکی، حساسیتها، بیماریهای کلیه، خطر خونریزی و داروهای مصرفی را بررسی میکند. ممکن است آزمایشهای زیر انجام شوند:
- شمارش سلولهای خون
- بررسی عملکرد کلیه
- قند خون
- آزمایشهای انعقادی
- نوار قلب
- اکوکاردیوگرافی
- آنژیوگرافی یا تصویربرداری قبلی
داروهایی که باید به پزشک اطلاع داده شوند
بیمار باید تمام داروها و مکملها را اعلام کند، بهویژه:
- داروهای ضدانعقاد
- آسپرین و سایر ضدپلاکتها
- داروهای دیابت
- داروهای فشار خون
- مکملهای گیاهی
- داروهای مؤثر بر کلیه
- داروهای اختلال نعوظ
نباید هیچ دارویی بدون دستور پزشک قطع شود. قطع نادرست داروهای رقیقکننده خون ممکن است خطر لخته را بالا ببرد و ادامه بعضی داروها نیز ممکن است احتمال خونریزی را افزایش دهد.
ناشتا بودن قبل از آنژیوپلاستی
در آنژیوپلاستی برنامهریزیشده معمولاً بیمار باید برای چند ساعت ناشتا باشد، اما مدت دقیق را مرکز درمانی تعیین میکند. در سکته قلبی اورژانسی، درمان به دلیل غذا خوردن بیمار به تأخیر نمیافتد.
حساسیت به ماده حاجب
وجود سابقه واکنش به ماده حاجب، حساسیت شدید، آسم یا اختلال کلیه باید پیش از اقدام به پزشک اطلاع داده شود.
مراحل انجام آنژیوپلاستی قلب
آنژیوپلاستی معمولاً در اتاق کاتتریزاسیون قلب یا کتلب انجام میشود. بیمار اغلب هوشیار است، اما برای کاهش اضطراب داروی آرامبخش دریافت میکند.
- مرحله اول: آمادهسازی بیمار
الکترودهای نوار قلب روی بدن قرار میگیرند و فشار خون، ضربان و سطح اکسیژن کنترل میشود. یک مسیر وریدی برای تزریق دارو نیز ایجاد میشود. - مرحله دوم: بیحسی محل ورود کاتتر
محل مچ دست یا کشاله ران ضدعفونی و با بیحسی موضعی بیحس میشود. بیمار ممکن است هنگام تزریق بیحسی سوزش کوتاهی احساس کند. - مرحله سوم: ورود کاتتر
یک غلاف باریک در شریان قرار میگیرد. سپس کاتتر تحت هدایت اشعه ایکس به سمت دهانه عروق کرونر پیش میرود. - مرحله چهارم: تزریق ماده حاجب
ماده حاجب تزریق میشود تا رگها روی مانیتور دیده شوند. هنگام تزریق ممکن است بیمار برای چند ثانیه احساس گرما کند. - مرحله پنجم: عبور سیم راهنما
پزشک یک سیم بسیار باریک را از قسمت تنگ یا مسدود عبور میدهد. بالون و استنت روی این سیم حرکت میکنند. - مرحله ششم: باد شدن بالون
بالون در محل تنگی باد میشود و پلاک را به دیواره رگ فشار میدهد. هنگام باد شدن بالون ممکن است جریان خون برای چند ثانیه کاهش یابد و بیمار فشار موقت قفسه سینه را احساس کند. - مرحله هفتم: قرار دادن استنت
استنت روی بالون قرار دارد و هنگام باد شدن بالون باز میشود. پس از تخلیه و خارج کردن بالون، استنت در رگ باقی میماند. - مرحله هشتم: بررسی نتیجه
پزشک مجدداً ماده حاجب تزریق میکند تا از بهبود جریان خون و قرارگیری مناسب استنت مطمئن شود. سپس کاتترها خارج و محل ورود کنترل میشود.
استنت قلب چیست؟
استنت یک لوله توری بسیار کوچک است که در بخش تنگشده رگ باز میشود و مانند یک داربست، دیواره رگ را باز نگه میدارد. استنت معمولاً بهطور دائمی در رگ باقی میماند. استنت باعث خروج پلاک از بدن نمیشود. در واقع، پلاک به دیواره فشرده میشود و استنت مسیر عبور خون را باز نگه میدارد.
انواع استنت قلب
- استنت دارویی
استنت دارویی بهآرامی دارویی آزاد میکند که رشد بافت در داخل استنت را کاهش میدهد و احتمال تنگی مجدد را کمتر میکند. بیشتر استنتهای کرونر امروزی از این نوع هستند. - استنت فلزی ساده
این نوع داروی پوششی ندارد. امروزه کاربرد آن نسبت به استنت دارویی محدودتر شده است، اما در شرایط خاص ممکن است استفاده شود.
نوع استنت را متخصص قلب براساس شرایط عروق، خطر خونریزی، توانایی بیمار برای مصرف داروهای ضدپلاکت و ویژگیهای گرفتگی انتخاب میکند.
آنژیوپلاستی از دست بهتر است یا کشاله ران؟
کاتتر میتواند از شریان مچ دست یا کشاله ران وارد شود.
آنژیوپلاستی از مچ دست
مزایای احتمالی:
- خونریزی کمتر محل ورود در بسیاری از بیماران
- امکان نشستن و راه رفتن زودتر
- راحتی بیشتر پس از اقدام
- کاهش نیاز به دراز کشیدن طولانی
آنژیوپلاستی از کشاله ران
ممکن است در موارد زیر انتخاب شود:
- نامناسب بودن عروق دست
- نیاز به ابزارهای بزرگتر
- پیچیدگی بیشتر اقدام
- سابقه جراحی یا مشکلات عروقی خاص
- ترجیح پزشک براساس شرایط بیمار
هیچ مسیر واحدی برای همه بهترین نیست. وضعیت عروق، نوع درمان و تجربه تیم پزشکی در انتخاب مسیر نقش دارند.
آنژیوپلاستی چقدر طول میکشد؟
یک آنژیوپلاستی ساده ممکن است حدود 30 دقیقه تا دو ساعت طول بکشد. در گرفتگیهای متعدد یا پیچیده، زمان عمل میتواند طولانیتر شود. پس از اقدام، بیمار چند ساعت تحت نظر قرار میگیرد. بعضی بیماران همان روز مرخص میشوند و برخی به یک شب بستری یا بیشتر نیاز دارند. سکته قلبی، بیماری کلیه، عوارض حین عمل یا اقدامات پیچیده میتوانند مدت بستری را افزایش دهند.
آیا آنژیوپلاستی دردناک است؟
به دلیل بیحسی موضعی، ورود کاتتر معمولاً درد شدیدی ایجاد نمیکند. بیمار ممکن است موارد زیر را تجربه کند:
- سوزش کوتاه هنگام تزریق بیحسی
- فشار خفیف در محل ورود کاتتر
- احساس گرما هنگام تزریق ماده حاجب
- فشار موقت قفسه سینه هنگام باد شدن بالون
- احساس نیاز به ادرار هنگام تزریق ماده حاجب
- درد یا کبودی خفیف محل ورود بعد از عمل
درد شدید، مداوم یا همراه با تنگی نفس باید بلافاصله به تیم درمان گزارش شود.
مزایای آنژیوپلاستی قلب چیست؟
آنژیوپلاستی میتواند:
- جریان خون قلب را بهبود دهد.
- درد قفسه سینه را کاهش دهد.
- توان فعالیت را بهتر کند.
- در سکته قلبی، رگ بسته را سریع باز کند.
- میزان آسیب عضله قلب را محدود کند.
- بدون باز کردن قفسه سینه انجام شود.
- دوره نقاهت کوتاهتری از بایپس داشته باشد.
- در بعضی بیماران از نیاز فوری به جراحی جلوگیری کند.
بااینحال، آنژیوپلاستی درمان قطعی تصلب شرایین نیست و تضمین نمیکند که رگهای دیگر در آینده تنگ نشوند.
عوارض آنژیوپلاستی قلب چیست؟
بیشتر آنژیوپلاستیها بدون عارضه جدی انجام میشوند، اما احتمال عوارض وجود دارد.
عوارض شایعتر و معمولاً خفیف
- کبودی محل ورود کاتتر
- درد یا حساسیت مچ یا کشاله ران
- خونریزی مختصر
- احساس خستگی
- تهوع ناشی از دارو یا ماده حاجب
- تپش موقت قلب
عوارض مهمتر
- خونریزی شدید
- آسیب شریان محل ورود
- تشکیل لخته داخل استنت
- تنگی مجدد رگ
- واکنش حساسیتی به ماده حاجب
- آسیب کلیه ناشی از ماده حاجب
- آریتمی
- سکته قلبی
- سکته مغزی
- پارگی یا سوراخ شدن رگ
- نیاز فوری به جراحی بایپس
- عفونت
- مرگ؛ که معمولاً در بیماران پرخطر یا شرایط اورژانسی احتمال بیشتری دارد
احتمال عارضه به سن، وضعیت کلیه، شدت سکته، تعداد رگهای درگیر، دیابت، کمخونی، سابقه خونریزی و پیچیدگی گرفتگی بستگی دارد.
آیا رگ بعد از آنژیوپلاستی دوباره تنگ میشود؟
بله، احتمال تنگی مجدد وجود دارد، اما استنتهای دارویی جدید این احتمال را کاهش دادهاند. دو مشکل متفاوت ممکن است رخ دهد:
- تنگی مجدد داخل استنت
در این وضعیت، رشد بافت یا تشکیل مجدد پلاک باعث باریک شدن تدریجی مسیر میشود. علائم ممکن است ماهها یا سالها بعد بهصورت بازگشت درد قفسه سینه ظاهر شوند. - لخته شدن داخل استنت
ترومبوز استنت میتواند بهطور ناگهانی رگ را ببندد و باعث سکته قلبی شود. قطع زودهنگام یا خودسرانه داروهای ضدپلاکت از عوامل مهم افزایش خطر است.
درد جدید قفسه سینه پس از استنت نباید نادیده گرفته شود، بهویژه اگر شبیه علائم قبلی باشد.
داروهای بعد از آنژیوپلاستی
بعد از استنت معمولاً داروهای ضدپلاکت برای جلوگیری از تشکیل لخته تجویز میشوند. برنامه درمان ممکن است شامل موارد زیر باشد:
- آسپرین
- یکی از داروهای مهارکننده P2Y12
- استاتین یا داروی کاهش کلسترول
- داروی کنترل فشار خون
- بتابلوکر در بعضی بیماران
- داروهای دیابت
- نیترات یا داروی ضدآنژین
- سایر داروها براساس بیماری زمینهای
مدت درمان ضدپلاکتی برای همه بیماران یکسان نیست. علت استنتگذاری، نوع استنت، خطر خونریزی و خطر تشکیل لخته بر مدت آن اثر دارند. در بسیاری از بیماران مبتلا به سندرم حاد کرونری، درمان دوگانه ضدپلاکتی برای یک دوره مشخص ادامه مییابد، اما کوتاه یا طولانی کردن آن فقط باید با نظر متخصص انجام شود.
چرا قطع خودسرانه دارو خطرناک است؟
استنت در هفتهها و ماههای نخست ممکن است مستعد تشکیل لخته باشد. قطع دارو بدون هماهنگی میتواند باعث انسداد ناگهانی استنت و سکته قلبی شود. حتی برای جراحی، دندانپزشکی یا آندوسکوپی نیز بیمار نباید شخصاً دارو را قطع کند؛ پزشکان باید درباره ادامه یا توقف موقت درمان تصمیم بگیرند.
مراقبتهای بعد از آنژیوپلاستی و استنت
مراقبت از محل ورود کاتتر
محل ورود را تمیز و خشک نگه دارید. کبودی کوچک معمولاً طبیعی است، اما خونریزی فعال، افزایش سریع تورم یا ایجاد توده بزرگ نیازمند بررسی فوری است. در صورت خونریزی:
1. دراز بکشید.
2. روی محل فشار مستقیم وارد کنید.
3. از حرکت اندام خودداری کنید.
4. در صورت قطع نشدن خونریزی با اورژانس تماس بگیرید.
مصرف مایعات
در بسیاری از بیماران نوشیدن آب طبق توصیه پزشک به دفع ماده حاجب کمک میکند. افراد مبتلا به نارسایی قلبی یا محدودیت مایعات نباید بدون نظر پزشک مقدار زیادی آب بنوشند.
استحمام
زمان دوش گرفتن به وضعیت محل ورود و دستور مرکز درمانی بستگی دارد. معمولاً باید تا مدت مشخصی از حمام طولانی، وان، استخر یا قرار دادن محل در آب خودداری شود.
بلند کردن اجسام سنگین
برای چند روز نباید اجسام سنگین بلند شود. محدودیت در مسیر کشاله ران ممکن است با مسیر مچ تفاوت داشته باشد.
رانندگی
پس از آنژیوپلاستی برنامهریزیشده معمولاً برای مدتی کوتاه رانندگی محدود میشود. بعد از سکته قلبی یا آنژیوپلاستی پیچیده، زمان بازگشت به رانندگی طولانیتر است.
پیگیری پزشکی
بیمار باید در زمان تعیینشده به متخصص قلب مراجعه کند تا موارد زیر بررسی شوند:
- محل ورود کاتتر
- علائم جدید
- فشار و ضربان
- عوارض داروها
- قند و چربی خون
- برنامه فعالیت
- مدت مصرف داروهای ضدپلاکت
بعد از آنژیوپلاستی چه غذایی بخوریم؟
رژیم غذایی پس از استنت باید به کاهش پیشرفت تصلب شرایین، کنترل فشار و بهبود چربی و قند خون کمک کند.
غذاهای مناسب
- سبزیجات متنوع
- میوه کامل
- حبوبات
- غلات کامل
- ماهی
- مرغ بدون پوست
- مغزها و دانهها در مقدار متعادل
- روغنهای غیراشباع مانند روغن زیتون
- لبنیات کمچرب
- غذاهای کمنمک
- آب به مقدار توصیهشده
غذاهایی که بهتر است محدود شوند
- سوسیس و کالباس
- فستفود
- غذاهای سرخشده
- چربیهای جامد
- گوشتهای پرچرب
- نوشابه و نوشیدنی شیرین
- شیرینی و دسرهای پرقند
- تنقلات شور
- غذاهای کنسروی پرنمک
- الکل
استنت یک بخش از رگ را باز میکند، اما رژیم ناسالم میتواند تشکیل پلاک در همان رگ یا عروق دیگر را ادامه دهد.
ورزش بعد از آنژیوپلاستی
فعالیت بدنی پس از آنژیوپلاستی معمولاً بهصورت تدریجی آغاز میشود. بیمار میتواند با پیادهروی کوتاه و آرام شروع کند و براساس نظر پزشک زمان و شدت را افزایش دهد.
بازتوانی قلبی
بازتوانی قلبی برنامهای تخصصی شامل ورزش کنترلشده، آموزش تغذیه، کنترل عوامل خطر و حمایت روانی است. شرکت در این برنامه به بیمار کمک میکند با اطمینان بیشتری به زندگی روزمره بازگردد.ورزش سنگین، وزنهبرداری یا فعالیت شدید بدون تأیید پزشک توصیه نمیشود، بهویژه اگر آنژیوپلاستی به دنبال سکته قلبی انجام شده باشد.
دوره نقاهت آنژیوپلاستی چقدر است؟
بسیاری از افراد پس از آنژیوپلاستی برنامهریزیشده طی چند روز تا حدود یک هفته به فعالیتهای معمول بازمیگردند. بااینحال، زمان بهبودی به عوامل زیر بستگی دارد:
- علت انجام آنژیوپلاستی
- وقوع یا عدم وقوع سکته قلبی
- تعداد و پیچیدگی استنتها
- مسیر ورود کاتتر
- وضعیت قلب و کلیه
- نوع شغل
- وجود عوارض
- سن و توان جسمی
بیمار دارای شغل سنگین ممکن است به استراحت بیشتری از فردی با کار اداری نیاز داشته باشد.
علائم هشدار بعد از آنژیوپلاستی
در صورت مشاهده موارد زیر باید فوراً ارزیابی پزشکی انجام شود:
- درد یا فشار جدید قفسه سینه
- درد شبیه علائم قبل از استنت
- تنگی نفس شدید
- تعریق سرد
- غش یا ضعف ناگهانی* تپش شدید یا ضربان بسیار نامنظم
- خونریزی بندنیامدنی از محل کاتتر
- تورم سریع مچ یا کشاله ران
- سردی، رنگپریدگی یا بیحسی دست یا پا
- تب یا ترشح محل ورود
- کاهش قابل توجه ادرار
- تورم صورت یا مشکل تنفس پس از ماده حاجب
- علائم سکته مغزی مانند اختلال گفتار یا ضعف یک سمت بدن
در چنین شرایطی بیمار نباید شخصاً رانندگی کند و باید از خدمات اورژانسی کمک بگیرد.
آنژیوپلاستی بهتر است یا جراحی بایپس؟
هیچکدام برای همه بیماران بهترین نیستند.
آنژیوپلاستی
معمولاً:
- کمتهاجمیتر است.
- نقاهت کوتاهتری دارد.
- قفسه سینه باز نمیشود.
- برای گرفتگیهای محدود مناسب است.
- در سکته قلبی امکان باز کردن سریع رگ را فراهم میکند.
بایپس قلب
ممکن است:
- برای بیماری پیچیده چندرگی مناسبتر باشد.
- در برخی بیماران دیابتی نتیجه بلندمدت بهتری داشته باشد.
- نیاز به اقدامات مجدد را کاهش دهد.
- برای گرفتگیهای نامناسب جهت استنت انتخاب شود.
- درگیری همزمان چند بخش عروق را درمان کند.
انتخاب میان این دو به تعداد رگها، محل گرفتگی، دیابت، قدرت قلب، خطر جراحی، سن و ترجیح آگاهانه بیمار بستگی دارد.
باورهای اشتباه درباره آنژیوپلاستی
باور اول: آنژیوپلاستی بیماری قلبی را برای همیشه درمان میکند
آنژیوپلاستی رگ تنگ را باز میکند، اما بیماری زمینهای تصلب شرایین باقی میماند. دارو و تغییر سبک زندگی همچنان ضروری است.
باور دوم: استنت پس از مدتی از بدن خارج میشود
استنتهای معمول کرونر برای ماندن دائمی در رگ طراحی شدهاند و خارج نمیشوند.
باور سوم: بعد از استنت دیگر دارویی لازم نیست
برعکس، مصرف صحیح داروهای ضدپلاکت و کاهشدهنده کلسترول بعد از استنت اهمیت ویژهای دارد.
باور چهارم: هر درد قفسه سینه به معنای بسته شدن استنت است
درد قفسه سینه علتهای مختلفی دارد؛ اما درد جدید یا شبیه علائم قبل از استنت باید سریع بررسی شود.
باور پنجم: بعد از آنژیوپلاستی نباید ورزش کرد
بیشتر بیماران میتوانند با برنامه تدریجی و تأیید پزشک ورزش کنند. بازتوانی قلبی یکی از روشهای مناسب بازگشت ایمن به فعالیت است.
سؤالات متداول
آنژیوپلاستی قلب خطرناک است؟
آنژیوپلاستی اقدامی رایج و کمتهاجمی است، اما کاملاً بدون خطر نیست. احتمال عوارض به شرایط بیمار، فوریت درمان و پیچیدگی گرفتگی بستگی دارد.
آیا استنت قلب عمر مشخصی دارد؟
استنت برای ماندن دائمی در رگ ساخته شده است. بااینحال، داخل استنت یا بخش دیگری از عروق ممکن است دوباره تنگ شود.
بیمار هنگام آنژیوپلاستی بیهوش میشود؟
معمولاً بیهوشی عمومی لازم نیست. بیمار هوشیار است و بیحسی موضعی همراه با آرامبخش دریافت میکند.
چند استنت میتوان در قلب گذاشت؟
عدد ثابتی وجود ندارد. تعداد استنتها به محل و تعداد گرفتگیها و مناسب بودن درمان کاتتری بستگی دارد. گاهی درگیری گسترده بهجای استنت به بایپس نیاز دارد.
بعد از استنت میتوان رابطه جنسی داشت؟
بیشتر بیماران پس از پایدار شدن وضعیت قلب و توانایی انجام فعالیت متوسط میتوانند با نظر پزشک رابطه جنسی را از سر بگیرند. مصرف بعضی داروهای اختلال نعوظ همراه نیترات خطرناک است.
آیا میتوان بعد از استنت MRI انجام داد؟
در بسیاری از استنتهای جدید، MRI پس از رعایت شرایط فنی امکانپذیر است؛ اما بیمار باید نوع و تاریخ استنت را به مرکز تصویربرداری اطلاع دهد.
درد دست یا کشاله ران بعد از آنژیوپلاستی طبیعی است؟
کبودی و درد خفیف ممکن است طبیعی باشد. درد شدید، تورم رو به افزایش، خونریزی یا سردی اندام طبیعی نیست و باید بررسی شود.
بعد از استنت چه زمانی میتوان سفر کرد؟
زمان سفر به علت آنژیوپلاستی، وضعیت قلب و خطر عوارض بستگی دارد. پس از سکته قلبی یا اقدامات پیچیده باید از پزشک اجازه گرفته شود.
آیا تنگی مجدد استنت قابل درمان است؟
بله. براساس نوع تنگی ممکن است از دارو، بالون مخصوص، استنت دیگر یا جراحی بایپس استفاده شود.
مهمترین مراقبت بعد از آنژیوپلاستی چیست؟
قطع نکردن خودسرانه داروهای ضدپلاکت، شناخت علائم هشدار، ترک دخانیات و کنترل فشار، قند و کلسترول از مهمترین اقدامات هستند.
جمعبندی
آنژیوپلاستی قلب روشی کمتهاجمی برای باز کردن عروق کرونر تنگ یا مسدود است. در این روش، بالون در محل گرفتگی باد میشود و معمولاً استنت برای باز نگه داشتن رگ قرار میگیرد. آنژیوپلاستی میتواند بهصورت برنامهریزیشده برای کاهش علائم بیماری عروق کرونر یا بهصورت اورژانسی در سکته قلبی انجام شود.
موفقیت درمان تنها به باز شدن رگ محدود نیست. مصرف دقیق داروهای ضدپلاکت، کنترل کلسترول، فشار و دیابت، ترک سیگار، رژیم غذایی سالم، فعالیت تدریجی و پیگیری پزشکی برای کاهش خطر تنگی مجدد و سکته بعدی ضروری هستند. خونریزی شدید، درد قفسه سینه، تنگی نفس یا تغییر رنگ و بیحسی اندام محل ورود کاتتر نیازمند ارزیابی فوری است.
منابع
American Heart Association – What Is a Stent
American Heart Association – Heart Attack Treatment
American Heart Association – Cardiac Procedures and Surgeries
National Heart, Lung, and Blood Institute – Getting a Stent
National Heart, Lung, and Blood Institute – After You Get a Stent
National Heart, Lung, and Blood Institute – Living With a Stent
MedlinePlus – Angioplasty and Stent Placement
MedlinePlus – Angioplasty and Stent Discharge
NHS – How Coronary Angioplasty Is Performed
اعتبار محتوای علمی
محتوای این مقاله با استفاده از اطلاعات منتشرشده در منابع معتبر پزشکی، راهنماهای تخصصی و وبسایتهای رسمی سلامت تدوین شده است. هدف نبض نگار، ارائه اطلاعات علمی، دقیق و قابل فهم برای عموم مخاطبان است. با توجه به تفاوت شرایط بیماران، تشخیص و انتخاب آنژیوپلاستی، نوع استنت و مدت درمان دارویی باید براساس نظر متخصص قلب انجام شود.
سلب مسئولیت پزشکی
مطالب منتشرشده در نبض نگار صرفاً با هدف افزایش آگاهی عمومی ارائه میشوند و جایگزین معاینه، تشخیص یا درمان پزشکی نیستند. از شروع، قطع یا تغییر داروهای قلبی و ضدپلاکت بدون مشورت با پزشک خودداری کنید. در صورت بروز درد قفسه سینه، تنگی نفس شدید، تعریق سرد، خونریزی کنترلنشده یا ضعف ناگهانی، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
0 دیدگاه