فلج خواب (بختک) چیست؟ علت، علائم، درمان و راه‌های پیشگیری

به گزارش نبض نگار: آیا تاکنون هنگام بیدار شدن احساس کرده‌اید هوشیار هستید اما نمی‌توانید حتی انگشتان خود را تکان دهید؟ شاید سایه‌ای در اتاق دیده‌اید یا احساس کرده‌اید چیزی روی قفسه سینه‌تان نشسته است. این تجربه که در فرهنگ ایرانی به بختک معروف است، در علم پزشکی فلج خواب (Sleep Paralysis) نام دارد. اگرچه این حالت می‌تواند بسیار ترسناک باشد، اما متخصصان تأکید می‌کنند که در بیشتر موارد خطری برای سلامتی ندارد و نتیجه یک اختلال موقتی در چرخه خواب است. در این مقاله از نبض نگار با علت، علائم، درمان و راه‌های پیشگیری از فلج خواب بر اساس جدیدترین شواهد علمی آشنا می‌شوید.

فهرست مطالب
فلج خواب چیست؟
خواب REM چه نقشی در فلج خواب دارد؟
هنگام فلج خواب چه اتفاقی در مغز می‌افتد؟
علائم فلج خواب چیست؟
چرا در فلج خواب توهم ایجاد می‌شود؟
علت‌های فلج خواب
چه کسانی بیشتر در معرض فلج خواب هستند؟
آیا فلج خواب خطرناک است؟
تفاوت فلج خواب، کابوس و وحشت شبانه
فلج خواب چگونه تشخیص داده می‌شود؟
درمان فلج خواب
چگونه از فلج خواب پیشگیری کنیم؟
هنگام وقوع فلج خواب چه باید کرد؟
چه زمانی باید به پزشک مراجعه کنیم؟
باورهای غلط درباره بختک
سوالات متداول
جمع‌بندی

خلاصه مقاله

موضوع	توضیح
نام بیماری	فلج خواب (Sleep Paralysis)
نام رایج	بختک
علت اصلی	اختلال موقتی بین بیداری و خواب REM
مدت حمله	چند ثانیه تا حدود 2 دقیقه
مهم‌ترین علائم	ناتوانی در حرکت، توهم، احساس فشار روی قفسه سینه
خطرناک است؟	معمولاً خیر
درمان	اصلاح خواب، کاهش استرس، درمان بیماری زمینه‌ای
زمان مراجعه به پزشک	حملات مکرر، خواب‌آلودگی روزانه یا شک به نارکولپسی

فلج خواب چیست؟
فلج خواب نوعی اختلال موقتی خواب است که در آن فرد هنگام به خواب رفتن یا بیدار شدن، برای مدت کوتاهی قادر به حرکت دادن بدن یا صحبت کردن نیست. در این وضعیت، مغز تقریباً بیدار و هوشیار است، اما عضلات همچنان در حالت فلج طبیعی مرحله REM باقی مانده‌اند. به بیان ساده، ذهن زودتر از بدن بیدار می‌شود.
در فرهنگ ایرانی، این تجربه از گذشته با نام بختک شناخته شده و گاهی با باورهای ماورایی همراه بوده است. اما پژوهش‌های علوم اعصاب نشان داده‌اند که فلج خواب یک پدیده کاملاً قابل توضیح از نظر فیزیولوژی خواب است و ارتباطی با نیروهای فراطبیعی ندارد. مطالعات نشان می‌دهند حدود 20 تا 30 درصد افراد دست‌کم یک بار در طول زندگی خود فلج خواب را تجربه می‌کنند و در برخی پژوهش‌ها این رقم حتی بیشتر نیز گزارش شده است. این وضعیت بیشتر در نوجوانان، دانشجویان و جوانان دیده می‌شود، اما ممکن است در هر سنی رخ دهد.

خواب REM چه نقشی در فلج خواب دارد؟
خواب انسان از چند مرحله تشکیل شده است. یکی از مهم‌ترین مراحل، REM (Rapid Eye Movement) یا مرحله «حرکت سریع چشم» است. در این مرحله:

• بیشتر رویاهای واضح رخ می‌دهند.
• فعالیت مغز تقریباً مشابه حالت بیداری است.
• چشم‌ها به سرعت حرکت می‌کنند.
• بدن برای جلوگیری از اجرای حرکات رویا، دچار فلج موقت عضلات می‌شود.

این فلج عضلانی کاملاً طبیعی است و مکانیسمی محافظتی محسوب می‌شود. اما اگر فرد پیش از پایان مرحله REM بیدار شود، ممکن است مغز هوشیار شود در حالی که عضلات هنوز در وضعیت فلج باقی مانده‌اند. نتیجه این ناهماهنگی همان چیزی است که به آن فلج خواب می‌گوییم.

هنگام فلج خواب چه اتفاقی در مغز می‌افتد؟

مغز بیدار، بدن خواب
از دیدگاه علوم اعصاب، فلج خواب نتیجه هم‌پوشانی دو حالت متفاوت است:

• هوشیاری مغز
• فلج طبیعی عضلات در خواب REM

در این وضعیت، فرد محیط اطراف را درک می‌کند، صداها را می‌شنود و حتی ممکن است چشم‌هایش باز باشد، اما پیام‌های حرکتی مغز هنوز نمی‌توانند عضلات بدن را فعال کنند. همین ناهماهنگی باعث می‌شود فرد احساس کند در بدن خود گرفتار شده است؛ احساسی که می‌تواند اضطراب و ترس شدیدی ایجاد کند، به‌ویژه اگر برای نخستین بار آن را تجربه کند.

علائم فلج خواب چیست؟
علائم ممکن است از فردی به فرد دیگر متفاوت باشند، اما شایع‌ترین آن‌ها عبارت‌اند از:

• ناتوانی در حرکت دادن دست‌ها و پاها
• ناتوانی در صحبت کردن
• احساس فشار روی قفسه سینه
• احساس خفگی
• تپش قلب
• اضطراب شدید
• تعریق
• ترس از مرگ
• احساس حضور فرد یا موجودی در اتاق
• دیدن سایه‌ها یا اشکال غیرواقعی
• شنیدن صداهایی که وجود خارجی ندارند

اغلب حملات کمتر از دو دقیقه طول می‌کشند و پس از آن، فرد بدون هیچ آسیب جسمی به حالت طبیعی بازمی‌گردد.

چرا در فلج خواب توهم ایجاد می‌شود؟

راز دیدن سایه‌ها و احساس حضور دیگران

یکی از دلایلی که فلج خواب برای بسیاری از افراد بسیار ترسناک است، تجربه توهم‌های بسیار واقعی است. فرد ممکن است احساس کند شخصی کنار تخت ایستاده، موجودی روی قفسه سینه او نشسته یا صدای قدم‌ها را در اتاق می‌شنود. متخصصان خواب توضیح می‌دهند که در زمان فلج خواب، بخش‌هایی از مغز که مسئول رؤیا دیدن هستند هنوز فعال‌اند، در حالی که بخش‌های مرتبط با هوشیاری نیز شروع به فعالیت کرده‌اند. این هم‌زمانی باعث می‌شود عناصر رؤیا وارد دنیای واقعی شوند و فرد آن‌ها را کاملاً واقعی احساس کند.

انواع توهم در فلج خواب

• توهم دیداری

دیدن سایه یا انسان ناشناس
مشاهده موجودات ترسناک
احساس حرکت اشیا

• توهم شنیداری

شنیدن صدای قدم
زمزمه
صدای نفس کشیدن
صدا زدن نام فرد

• توهم لمسی

احساس فشار روی بدن
احساس لمس شدن
احساس کشیده شدن از تخت
احساس خفگی

این توهم‌ها اگرچه بسیار واقعی به نظر می‌رسند، اما ناشی از فعالیت طبیعی مغز در مرز بین خواب و بیداری هستند و نشانه بیماری روانی محسوب نمی‌شوند.

علت‌های فلج خواب چیست؟
هیچ عامل واحدی مسئول ایجاد فلج خواب نیست، اما پژوهش‌ها نشان داده‌اند که چندین عامل می‌توانند احتمال وقوع آن را افزایش دهند که در بخش بعدی به‌طور کامل بررسی خواهیم کرد.
فلج خواب معمولاً نتیجه ترکیب چند عامل است و برخلاف تصور رایج، یک بیماری مستقل محسوب نمی‌شود. این وضعیت زمانی رخ می‌دهد که هماهنگی بین مغز و بدن در هنگام ورود به خواب یا بیدار شدن برای مدت کوتاهی به هم بخورد. در بسیاری از افراد، تنها یک یا دو بار در طول زندگی اتفاق می‌افتد، اما در برخی دیگر ممکن است به‌صورت مکرر تکرار شود.

مهم‌ترین علت‌های فلج خواب

1. کمبود خواب
کم‌خوابی یکی از مهم‌ترین عوامل خطر برای فلج خواب است. زمانی که بدن خواب کافی دریافت نمی‌کند، چرخه طبیعی خواب دچار اختلال شده و احتمال بروز ناهماهنگی در مرحله REM افزایش می‌یابد. افرادی که به دلیل کار، درس یا سبک زندگی کمتر از 7 ساعت در شب می‌خوابند، بیشتر در معرض این تجربه قرار دارند.

2. خواب نامنظم
تغییر مداوم ساعت خواب، شب‌بیداری، شیفت‌های کاری و سفرهای طولانی می‌توانند ساعت زیستی بدن را بر هم بزنند. به همین دلیل دانشجویان، کارکنان شیفت شب و افرادی که برنامه خواب منظمی ندارند، بیشتر دچار فلج خواب می‌شوند.

3. استرس و اضطراب
استرس مزمن باعث افزایش فعالیت سیستم عصبی و کاهش کیفیت خواب می‌شود. مطالعات نشان داده‌اند افرادی که اضطراب یا فشارهای روحی زیادی را تجربه می‌کنند، بیش از دیگران دچار فلج خواب می‌شوند. استرس می‌تواند:

• خواب عمیق را کاهش دهد.
• باعث بیدار شدن‌های مکرر شود.
• ورود و خروج از مرحله REM را مختل کند.

4. نارکولپسی (Narcolepsy)
یکی از مهم‌ترین بیماری‌هایی که با فلج خواب ارتباط دارد، نارکولپسی است. این اختلال عصبی باعث خواب‌آلودگی شدید در طول روز می‌شود و افراد مبتلا ممکن است بارها فلج خواب را تجربه کنند. در چنین شرایطی، بررسی توسط متخصص خواب ضروری است.

5. خوابیدن به پشت
برخی مطالعات نشان داده‌اند افرادی که به پشت می‌خوابند، بیشتر از دیگران فلج خواب را تجربه می‌کنند. اگرچه علت دقیق این ارتباط هنوز مشخص نیست، اما پزشکان توصیه می‌کنند افرادی که حملات مکرر دارند، وضعیت خواب خود را نیز تغییر دهند.

6. سابقه خانوادگی
در برخی خانواده‌ها فلج خواب شیوع بیشتری دارد و احتمال می‌رود عوامل ژنتیکی نیز در بروز آن نقش داشته باشند.

7. برخی اختلالات روان‌پزشکی
احتمال فلج خواب در افراد مبتلا به موارد زیر بیشتر گزارش شده است:

• اختلال اضطراب
• اختلال پانیک
• افسردگی
• اختلال استرس پس از سانحه (PTSD)

البته این موضوع به معنای ابتلای همه افراد دارای این بیماری‌ها به فلج خواب نیست.

چه کسانی بیشتر در معرض فلج خواب هستند؟

گروه‌های پرخطر
افراد زیر بیش از دیگران ممکن است فلج خواب را تجربه کنند:

• نوجوانان
• جوانان
• دانشجویان
• کارکنان شیفت شب
• افراد مبتلا به بی‌خوابی
• افراد دارای استرس مزمن
• بیماران مبتلا به نارکولپسی
• کسانی که خواب نامنظم دارند

جدول عوامل خطر فلج خواب

عامل	میزان تأثیر
کمبود خواب	بسیار زیاد
استرس و اضطراب	بسیار زیاد
خواب نامنظم	زیاد
نارکولپسی	بسیار زیاد
خوابیدن به پشت	متوسط
سابقه خانوادگی	متوسط
افسردگی و اضطراب	متوسط تا زیاد

آیا فلج خواب خطرناک است؟

این سؤال یکی از رایج‌ترین نگرانی‌های افرادی است که برای نخستین بار فلج خواب را تجربه می‌کنند. پاسخ متخصصان این است: در بیشتر موارد خیر.
فلج خواب معمولاً یک وضعیت موقتی است و آسیبی به مغز، قلب یا ریه‌ها وارد نمی‌کند. احساس خفگی که برخی افراد تجربه می‌کنند، ناشی از فلج موقت عضلات تنفسی کمکی و اضطراب است و به معنای قطع شدن تنفس نیست.

فلج خواب چه عوارضی می‌تواند داشته باشد؟
اگرچه خود فلج خواب خطرناک نیست، اما ممکن است باعث شود فرد:

• از خوابیدن بترسد.
• دچار اضطراب شود.
• کیفیت خوابش کاهش یابد.
• در طول روز احساس خستگی کند.

در موارد نادر، حملات مکرر می‌توانند نشانه یک اختلال خواب زمینه‌ای باشند.

تفاوت فلج خواب، کابوس و وحشت شبانه
بسیاری از افراد این سه اختلال را با یکدیگر اشتباه می‌گیرند، در حالی که تفاوت‌های مهمی میان آن‌ها وجود دارد.
 

ویژگی	فلج خواب	کابوس	وحشت شبانه
زمان وقوع	هنگام خوابیدن یا بیدار شدن	خواب REM	خواب عمیق
توانایی حرکت	ندارد	دارد	دارد
هوشیاری	تقریباً کامل	پس از بیداری کامل	معمولاً ندارد
توهم	شایع	خیر	خیر
یادآوری پس از بیداری	معمولاً کامل	کامل	اغلب خیر

فلج خواب چگونه تشخیص داده می‌شود؟
در بیشتر موارد، پزشک تنها با گرفتن شرح حال دقیق می‌تواند فلج خواب را تشخیص دهد.

پزشک چه سؤالاتی می‌پرسد؟

حملات هر چند وقت یک‌بار رخ می‌دهند؟
هر حمله چقدر طول می‌کشد؟
آیا خواب‌آلودگی روزانه دارید؟
آیا سابقه نارکولپسی یا بی‌خوابی دارید؟
آیا استرس شدیدی را تجربه می‌کنید؟

اگر حملات مکرر باشند یا احتمال اختلالات خواب دیگر وجود داشته باشد، ممکن است پزشک آزمایش خواب یا پلی‌سومنوگرافی (Polysomnography) را درخواست کند.

چه زمانی باید به پزشک مراجعه کنیم؟
اگر یکی از شرایط زیر را دارید، بهتر است توسط پزشک یا متخصص اختلالات خواب ویزیت شوید:

فلج خواب به‌طور مکرر تکرار می‌شود.
در طول روز خواب‌آلودگی شدید دارید.
هنگام رانندگی یا کار ناگهان خوابتان می‌برد.
کیفیت خواب شما به‌شدت کاهش یافته است.
حملات باعث اضطراب یا ترس شدید شده‌اند.
احتمال نارکولپسی وجود دارد.

تشخیص زودهنگام اختلالات خواب می‌تواند از بروز مشکلات بعدی جلوگیری کند.

آیا فلج خواب با بیماری‌های روانی ارتباط دارد؟
خیر؛ فلج خواب به‌تنهایی نشانه بیماری روانی نیست. با این حال، پژوهش‌ها نشان داده‌اند شیوع آن در افراد مبتلا به اضطراب، افسردگی و PTSD بیشتر است. همچنین تجربه مکرر فلج خواب می‌تواند خود باعث افزایش اضطراب و نگرانی نسبت به خواب شود. به همین دلیل، در صورت تکرار حملات و ایجاد اختلال در زندگی روزمره، ارزیابی پزشکی و روان‌شناختی می‌تواند مفید باشد.

درمان فلج خواب
خبر خوب این است که بیشتر افرادی که فلج خواب را تجربه می‌کنند، به درمان دارویی نیاز ندارند. در اغلب موارد، با اصلاح عادت‌های خواب و کنترل عوامل زمینه‌ای، تعداد حملات به‌طور قابل توجهی کاهش می‌یابد. هدف درمان، پیشگیری از بروز حملات و بهبود کیفیت خواب است. اگر فلج خواب به دلیل بیماری زمینه‌ای مانند نارکولپسی یا اختلالات خواب دیگر ایجاد شده باشد، درمان آن بیماری نیز می‌تواند به کاهش یا توقف حملات کمک کند.

اصلاح سبک زندگی؛ مؤثرترین درمان فلج خواب

• خواب کافی و منظم

داشتن 7 تا 9 ساعت خواب شبانه و خوابیدن و بیدار شدن در ساعت‌های ثابت، مهم‌ترین اقدام برای پیشگیری از فلج خواب است. حتی در روزهای تعطیل نیز بهتر است برنامه خواب خود را تغییر ندهید.

• کاهش استرس

استرس و اضطراب از مهم‌ترین عوامل تحریک‌کننده فلج خواب هستند. استفاده از روش‌هایی مانند مدیتیشن، تمرینات تنفس عمیق، یوگا، مطالعه یا گوش دادن به موسیقی آرامش‌بخش پیش از خواب می‌تواند کیفیت خواب را بهبود بخشد.

• فعالیت بدنی منظم

ورزش منظم باعث تنظیم چرخه خواب، کاهش استرس و بهبود سلامت عمومی می‌شود. البته بهتر است ورزش‌های سنگین در ساعات پایانی شب انجام نشوند.

• کاهش مصرف کافئین و نیکوتین

مصرف قهوه، نوشابه‌های انرژی‌زا، چای پررنگ و سیگار در ساعات پایانی روز می‌تواند خواب را مختل کرده و احتمال فلج خواب را افزایش دهد.

• محدود کردن استفاده از تلفن همراه

نور آبی صفحه‌نمایش تلفن همراه، تبلت و لپ‌تاپ ترشح هورمون ملاتونین را کاهش می‌دهد و به همین دلیل توصیه می‌شود حداقل یک ساعت پیش از خواب از این وسایل استفاده نکنید.

آیا فلج خواب به دارو نیاز دارد؟
در اغلب افراد، خیر. اما اگر حملات بسیار مکرر باشند یا همراه با نارکولپسی یا سایر اختلالات خواب رخ دهند، پزشک ممکن است داروهایی را برای تنظیم خواب REM یا درمان بیماری زمینه‌ای تجویز کند.

نکته مهم: هرگز بدون تجویز پزشک از داروهای خواب‌آور یا داروهای ضدافسردگی استفاده نکنید، زیرا مصرف خودسرانه آن‌ها می‌تواند وضعیت را بدتر کند.

هنگام وقوع فلج خواب چه باید کرد؟
اگر دچار فلج خواب شدید، سعی کنید آرامش خود را حفظ کنید. هرچند این تجربه ممکن است بسیار واقعی و ترسناک باشد، اما معمولاً در کمتر از چند دقیقه پایان می‌یابد. متخصصان توصیه می‌کنند:

• به خود یادآوری کنید که این وضعیت موقتی است.
• روی تنفس آرام و منظم تمرکز کنید.
• سعی کنید ابتدا انگشتان دست، پا یا عضلات صورت را حرکت دهید.
• از تقلا و تلاش شدید برای حرکت دادن کل بدن خودداری کنید.
• پس از پایان حمله، از جای خود بلند شوید، چند دقیقه راه بروید و در صورت امکان درباره تجربه خود با فردی قابل اعتماد صحبت کنید.

شناخت این پدیده و آگاهی از بی‌خطر بودن آن، معمولاً باعث می‌شود شدت ترس در حملات بعدی کمتر شود.

چگونه از فلج خواب پیشگیری کنیم؟
اگرچه همیشه نمی‌توان از بروز فلج خواب جلوگیری کرد، اما رعایت چند توصیه ساده می‌تواند احتمال وقوع آن را کاهش دهد.

راهکارهای مؤثر برای پیشگیری

1. هر شب در ساعت مشخصی بخوابید.
2. بین 7 تا 9 ساعت خواب باکیفیت داشته باشید.
3. از چرت‌های طولانی در طول روز خودداری کنید.
4. استرس روزانه را مدیریت کنید.
5. فعالیت بدنی منظم داشته باشید.
6. از مصرف کافئین و غذاهای سنگین پیش از خواب بپرهیزید.
7. محیط خواب را تاریک، آرام و خنک نگه دارید.
8. در صورت تجربه مکرر فلج خواب، وضعیت خوابیدن خود را تغییر دهید و از خوابیدن به پشت پرهیز کنید.

باورهای نادرست درباره بختک

در فرهنگ‌های مختلف، فلج خواب با داستان‌ها و باورهای فراوانی همراه بوده است. امروزه مطالعات علوم اعصاب نشان داده‌اند که این تجربه، توضیح علمی روشنی دارد.
 

باور رایج	واقعیت علمی
بختک موجودی ماورایی است.	فلج خواب نتیجه اختلال موقت در چرخه خواب REM است.
فلج خواب باعث مرگ می‌شود.	خیر، این وضعیت معمولاً بی‌خطر است.
هنگام فلج خواب تنفس متوقف می‌شود.	خیر، احساس خفگی ناشی از درک فرد و فلج موقت برخی عضلات است.
فقط افراد مبتلا به بیماری‌های روانی دچار فلج خواب می‌شوند.	خیر، بسیاری از افراد سالم نیز آن را تجربه می‌کنند.
همه افراد مبتلا باید دارو مصرف کنند.	در بیشتر موارد، اصلاح سبک زندگی کافی است.

آیا فلج خواب قابل پیشگیری کامل است؟
هیچ روشی نمی‌تواند به‌طور صددرصد از فلج خواب جلوگیری کند، اما افرادی که خواب منظم، استرس کمتر و سبک زندگی سالم دارند، معمولاً حملات بسیار کمتری را تجربه می‌کنند. اگر فلج خواب تنها یک یا دو بار در طول زندگی رخ دهد، معمولاً جای نگرانی ندارد؛ اما تکرار مداوم آن نیازمند بررسی پزشکی است.

جمع‌بندی
فلج خواب یا بختک یکی از شایع‌ترین اختلالات گذرای خواب است که در آن فرد برای مدت کوتاهی، هنگام به خواب رفتن یا بیدار شدن، قادر به حرکت یا صحبت کردن نیست. این وضعیت ممکن است با توهم‌های دیداری، شنیداری یا احساس فشار روی قفسه سینه همراه باشد و به همین دلیل تجربه‌ای ترسناک به نظر برسد. با این حال، شواهد علمی نشان می‌دهند که فلج خواب در بیشتر موارد خطری برای سلامتی ایجاد نمی‌کند و نتیجه ناهماهنگی موقت میان بیداری مغز و فلج طبیعی عضلات در مرحله REM است. خواب کافی، کاهش استرس، رعایت بهداشت خواب و درمان بیماری‌های زمینه‌ای، مهم‌ترین راهکارهای کاهش حملات هستند. اگر حملات فلج خواب به‌طور مکرر تکرار شوند، با خواب‌آلودگی شدید روزانه همراه باشند یا کیفیت زندگی را مختل کنند، مراجعه به پزشک یا متخصص اختلالات خواب ضروری است.

سوالات متداول

آیا فلج خواب همان بختک است؟
بله. بختک نام رایج فلج خواب در فرهنگ ایرانی است و هر دو به یک پدیده علمی اشاره دارند.

فلج خواب چند دقیقه طول می‌کشد؟
معمولاً بین چند ثانیه تا دو دقیقه طول می‌کشد و به‌طور خودبه‌خود برطرف می‌شود.

آیا فلج خواب خطرناک است؟
در بیشتر موارد خیر. این وضعیت معمولاً آسیب جسمی ایجاد نمی‌کند، اما اگر مکرر باشد باید توسط پزشک بررسی شود.

چرا در فلج خواب احساس حضور فردی در اتاق داریم؟
این احساس به دلیل تداخل بین هوشیاری و ادامه فعالیت بخش‌های رؤیاساز مغز در مرحله REM ایجاد می‌شود و منشأ ماورایی ندارد.

آیا کودکان هم دچار فلج خواب می‌شوند؟
بله، اما شیوع آن در نوجوانان و جوانان بیشتر است.

آیا استرس باعث فلج خواب می‌شود؟
استرس به‌تنهایی علت فلج خواب نیست، اما یکی از مهم‌ترین عوامل افزایش‌دهنده خطر بروز آن محسوب می‌شود.

آیا خوابیدن به پشت باعث بختک می‌شود؟
برخی مطالعات نشان داده‌اند که خوابیدن به پشت ممکن است احتمال فلج خواب را افزایش دهد، اما این ارتباط در همه افراد یکسان نیست.

آیا فلج خواب نشانه بیماری روانی است؟
خیر. فلج خواب به‌تنهایی نشانه بیماری روانی نیست، هرچند در افراد مبتلا به اضطراب یا افسردگی ممکن است بیشتر دیده شود.

اعتبار محتوای پزشکی
این مقاله بر اساس جدیدترین اطلاعات علمی و منابع معتبر بین‌المللی از جمله Cleveland Clinic، WebMD، University of Colorado Anschutz Medical Campus، NPİSTANBUL Brain Hospital و سایر منابع معتبر حوزه پزشکی خواب تدوین و بازنویسی شده است. همچنین مفاهیم مربوط به فیزیولوژی خواب، مرحله REM و اختلالات خواب با استفاده از شواهد علمی روز و با هدف ارائه محتوایی دقیق، قابل اعتماد و قابل فهم برای عموم مخاطبان تهیه شده است.

منابع علمی

https://my.clevelandclinic.org
https://news.cuanschutz.edu
https://en.wikipedia.org
​​​​​​​https://www.webmd.com
https://npistanbul.com