کمبود چه ویتامین هایی باعث ریزش مو می شود؟

به گزارش نبض نگار: ریزش مو در زنان یکی از شایع‌ترین مشکلات پوست و مو است که برخلاف تصور عمومی، تنها یک مسئله زیبایی نیست. پژوهش‌های علمی نشان می‌دهد که کمبود ریزمغذی‌هایی مانند آهن و ویتامین D، در کنار عوامل هورمونی و ژنتیکی، می‌توانند نقش مهمی در بروز یا تشدید این مشکل داشته باشند. با این حال متخصصان تأکید می‌کنند که ریزش مو معمولاً یک بیماری چندعاملی است. ریزش مو زمانی رخ می‌دهد که تعادل بین ریزش طبیعی مو و رشد مجدد آن به هم بخورد. هر تار مو دارای چرخه رشد شامل فاز رشد، انتقال و استراحت است. زمانی که این چرخه مختل شود، موها سریع‌تر از حالت طبیعی وارد فاز ریزش می‌شوند و کم‌پشتی ایجاد می‌شود.مطالعات نشان می‌دهد بخش قابل توجهی از زنان در طول زندگی خود درجاتی از ریزش مو را تجربه می‌کنند و این وضعیت می‌تواند از سنین جوانی تا سالمندی رخ دهد.
عادات غذایی شما می‌تواند به طور قابل توجهی بر سلامت موهایتان تأثیر بگذارد و رفع کمبود مواد مغذی می‌تواند به شما در درمان و پیشگیری از ریزش مو کمک کند. با این حال، همه مکمل‌های ویتامین و مواد معدنی ممکن است برای ریزش مو مفید نباشند و در صورت مصرف بیش از حد، برخی از آنها می‌توانند مضر باشند.

درک ریزش مو: علل و عوامل شایع

ریزش مو، که آلوپسی نیز نامیده می‌شود، یک بیماری شایع است که می‌تواند باعث پریشانی عاطفی شود. ریزش مو می‌تواند بخشی طبیعی از روند پیری باشد. اما می‌تواند ناشی از طیف وسیعی از علل و عوامل دیگر نیز باشد. این موارد عبارتند از:

اختلالات ژنتیکی ارثی و بیماری‌های التهابی
سرطان و درمان‌های سرطان
نوسانات هورمونی
استرس
بارداری
کمبود ویتامین و مواد معدنی
داروهای خاص
کاهش وزن قابل توجه در مدت زمان کوتاه
جراحی یا بیماری اخیر

شایع‌ترین نوع ریزش مو که هم مردان و هم زنان را تحت تأثیر قرار می‌دهد، آلوپسی آندروژنتیک است که به آن ریزش موی الگوی مردانه یا زنانه نیز گفته می‌شود. آلوپسی آندروژنتیک یک بیماری ارثی است که در آن موها به تدریج در مقطعی پس از بلوغ شروع به نازک شدن می‌کنند. ریزش مو معمولاً از یک الگوی خاص پیروی می‌کند، مانند عقب رفتن خط رویش مو و طاسی در تاج سر در مردان و نازک شدن در خط فرق سر در زنان.
تلوژن افلوویوم (TE) و آلوپسی آره‌آتا (AA) دو نوع رایج دیگر ریزش مو هستند. در TE، ریزش ناگهانی و شدید مو یک تا شش ماه پس از یک عامل استرس‌زای عمده رخ می‌دهد. عوامل استرس‌زا می‌توانند شامل استرس روانی، بیماری شدید، رژیم‌های غذایی سخت، جراحی‌های بزرگ یا بارداری باشند. AA یک بیماری خودایمنی است که باعث ایجاد لکه‌های گرد ریزش مو می‌شود که ناگهان ظاهر می‌شوند. علت AA ناشناخته است، اما در افراد مبتلا به اختلالات تیروئید شایع‌تر است.

آلوپسی آندروژنتیک، تلوژن افلوویوم و آلوپسی آره‌آتا انواع ریزش موی بدون اسکار هستند، به این معنی که وقتی مو می‌ریزد، هیچ آسیبی به فولیکول مو یا خود پوست سر وارد نمی‌شود (بدون "اسکار"). رشد مجدد مو با گذشت زمان و درمان مناسب امکان‌پذیر است. تقریباً 73٪ از کل ریزش مو در این دسته قرار می‌گیرد.

نقش تغذیه در ریزش مو

بر اساس مطالعات علمی، فولیکول‌های مو برای عملکرد طبیعی به مجموعه‌ای از ویتامین‌ها و مواد معدنی نیاز دارند. هرگونه کمبود در این مواد می‌تواند چرخه رشد مو را مختل کند.

نقش ویتامین‌ها و مواد معدنی در سلامت مو: مواد مغذی ضروری برای موهای قوی و سالم

انواع ویتامین‌ها و مواد معدنی در رشد موهای جدید نقش دارند. آن‌ها همچنین سیستم ایمنی بدن شما را تقویت می‌کنند که برای موهای سالم ضروری است. ویتامین‌ها و مواد معدنی خاصی که می‌توانند به سلامت مو کمک کنند عبارتند از:
ویتامین A
ویتامین B2 (ریبوفلاوین)
ویتامین B3 (نیاسین)
ویتامین B7 (بیوتین)
ویتامین B9 (فولات)
ویتامین B12
ویتامین C
ویتامین D
ویتامین E
آهن
سلنیوم
روی

رفع کمبودها از طریق رژیم غذایی و مکمل‌ها: آیا به رشد مو کمک می‌کند؟

مصرف ویتامین‌ها و مواد معدنی کافی برای پیشگیری و مدیریت ریزش مو مهم است. اکثر افراد می‌توانند تمام نیازهای تغذیه‌ای خود را از طریق یک رژیم غذایی سالم و متعادل تأمین کنند. با این حال، اگر آزمایش خون نشان دهد که کمبود ویتامین یا مواد معدنی خاصی دارید، پزشک ممکن است مکمل‌ها را توصیه کند. به عنوان مثال:

ویتامین D. ویتامین D برای ایجاد سلول‌هایی که به فولیکول‌های مو تبدیل می‌شوند ضروری است. همچنین از سلامت استخوان‌ها و سیستم ایمنی بدن شما پشتیبانی می‌کند. اگر ریزش مو و سطح ویتامین D پایینی دارید، پزشک ممکن است مکمل‌های ویتامین D را توصیه کند.

آهن. آهن مسئول حمل اکسیژن به فولیکول‌های موی شماست تا موهای شما بتوانند رشد کنند. اگر ریزش مو و همچنین کمبود آهن دارید که توسط آزمایش‌های آزمایشگاهی تأیید شده است، ممکن است مکمل‌های آهن توصیه شوند. آهن بیش از حد می‌تواند سمی باشد، بنابراین مکمل‌ها باید دقیقاً طبق دستور پزشک مصرف شوند.

ویتامین C. ویتامین C برای جذب آهن از رژیم غذایی شما ضروری است. اگر هم ریزش مو و هم کمبود آهن دارید، مکمل‌های ویتامین C می‌توانند کمک کنند.

شواهد علمی متناقضی وجود دارد که از فواید ویتامین A، ویتامین E، روی، سلنیوم، ویتامین B2 (ریبوفلاوین)، ویتامین B3 (فولات)، ویتامین B7 (بیوتین) و ویتامین B12 برای ریزش مو حمایت می‌کند. پزشک شما می‌تواند بر اساس نتایج آزمایش‌های آزمایشگاهی، توصیه‌هایی متناسب با نیازهای شما ارائه دهد. همچنین درک این نکته مهم است که مصرف بیش از حد مکمل‌های ویتامین‌ها یا مواد معدنی خاص می‌تواند مضر باشد. به عنوان مثال، مصرف بیش از حد ویتامین A و سلنیوم می‌تواند منجر به افزایش ریزش مو شود. و مصرف بیش از حد ویتامین A یا آهن سمی است. مصرف بیش از حد بیوتین (ویتامین B7)، ویتامین محبوبی که در مکمل‌های پوست، مو و ناخن یافت می‌شود، می‌تواند در آزمایش‌های آزمایشگاهی، از جمله ارزیابی عملکرد تیروئید و سطح هورمون‌های خاص، اختلال ایجاد کند.

نگاه علمی به مکمل‌ها

بر اساس گزارش‌های علمی، از جمله منابع دانشگاه هاروارد، اگرچه کمبود ویتامین‌ها می‌تواند در ریزش مو نقش داشته باشد، اما:
همه انواع ریزش مو ناشی از کمبود ویتامین نیست
مصرف خودسرانه مکمل‌ها معمولاً اثر قابل توجهی ندارد
تشخیص علت اصلی مهم‌تر از درمان سطحی است
در واقع، درمان ریزش مو باید بر اساس بررسی دقیق پزشکی انجام شود، نه صرفاً مصرف مکمل‌ها.

ریزش مو و کمبود آن: چرخه معیوب

ویتامین‌ها و مواد معدنی نقش اساسی در چرخه طبیعی زندگی مو، به ویژه در تجدید و تکثیر سلول‌هایی که مو را از ریشه تشکیل می‌دهند، ایفا می‌کنند. مصرف ناکافی، به ویژه در صورت عدم تعادل غذایی، می‌تواند یکی از دلایل ریزش مو باشد. کمبود برخی ویتامین‌ها و مواد معدنی، رشد مو را مختل می‌کند، باعث شکنندگی مو و ریزش مو می‌شود.
اسیدهای آمینه گوگرددار، مانند متیونین و سیستئین، نیز نقش عمده‌ای در سلامت مو دارند. این مولکول‌های کوچک موجود در غذا توسط بدن برای تشکیل پروتئینی به نام کراتین استفاده می‌شوند. کراتین جزء اصلی فیبر مو است و به آن خاصیت مقاومت و خاصیت ارتجاعی می‌دهد. اگر به مقدار کافی توسط غذا تأمین نشوند یا جذب آنها توسط روده‌ها دشوارتر باشد، همانطور که با افزایش سن مشاهده می‌شود، دیگر نمی‌توانند نقش مفید خود را در رشد موهای قوی و مقاوم ایفا کنند.
این یکی از دلایلی است که متخصصان پوست استفاده از مکمل‌های غذایی حاوی اسیدهای آمینه حاوی گوگرد را به عنوان یک درمان 3 ماهه توصیه می‌کنند. آنها کمک ارزشمندی در تحریک رشد سالم مو و تقویت رشد مجدد در موارد آلوپسی هستند. آنها به ویژه برای جبران ریزش مو پس از بارداری توصیه می‌شوند.

نقش رژیم غذایی در ریزش مو

رژیم غذایی نامتعادل می‌تواند یکی از عوامل تشدید ریزش مو باشد، به‌ویژه زمانی که:
مصرف پروتئین کافی نباشد.
رژیم‌های سخت و کاهش وزن سریع انجام شود.
کمبود آهن و روی وجود داشته باشد.
در این شرایط فولیکول‌های مو وارد فاز استراحت شده و ریزش افزایش می‌یابد.

مهم‌ترین کمبودهای مرتبط با ریزش مو

بر اساس مطالعات علمی، مهم‌ترین کمبودهای مرتبط با ریزش مو عبارت‌اند از:
آهن
ویتامین D
روی (Zinc)
ویتامین B12 و فولات
ویتامین C به‌طور غیرمستقیم از طریق جذب آهن

کمبودهای تغذیه‌ای مختلف که ریزش مو را تشدید می‌کنند
کمبود آهن و ریزش مو
آهن یک ماده معدنی است که بخشی از ترکیب هموگلوبین است. هموگلوبین پروتئینی است که در گلبول‌های قرمز خون یافت می‌شود و مسئول انتقال اکسیژن در بدن است. تأمین اکسیژن به فولیکول‌های مو از طریق رگ‌های خونی کوچک پوست سر برای رشد سالم مو کاملاً ضروری است. مطالعات متعدد نشان می‌دهد که بین کمبود آهن (یعنی کمبود آهن در خون) و ریزش مو، به ویژه در تلوژن افلوویوم (حاد یا مزمن) و آلوپسی آندروژنتیک، ارتباطی وجود دارد.
کمبود روی و ریزش مو
روی یک ماده معدنی است که در بسیاری از واکنش‌ها و فعال‌سازی‌های لازم برای سنتز پروتئین‌های تشکیل‌دهنده مو، به ویژه کراتین، نقش دارد. کراتین نقش اساسی در ساختار مو و مقاومت آن دارد. بنابراین، اصلاح کمبود روی، رشد سالم مو را تقویت می‌کند.
کمبود ویتامین B12 و ریزش مو
8 ویتامین از گروه B وجود دارد: B1، B2، B3، B5، B6، B8، B9 و B12. ویتامین B12 توسط بدن سنتز نمی‌شود، بنابراین فقط از طریق غذا تأمین می‌شود. با این حال، نقش اساسی در عملکرد طبیعی تمام سلول‌های بدن، به ویژه سلول‌های فولیکول مو، ایفا می‌کند. بنابراین کمبود ویتامین B12 می‌تواند علت ریزش مو باشد و باید جبران شود.
کمبود ویتامین D و ریزش مو
قرار گرفتن در معرض آفتاب به بدن کمک می‌کند تا ویتامین D را سنتز کند. کمبود ویتامین D می‌تواند یک عامل تشدید کننده در ریزش موی واکنشی (تلوژن افلوویوم حاد)، به ویژه در پاییز باشد.
کمبود ویتامین C و ریزش مو
ویتامین C دو نقش مهم در زندگی طبیعی مو ایفا می‌کند:

یک آنتی‌اکسیدان عالی است. از مو در برابر اثرات مخرب رادیکال‌های آزاد محافظت می‌کند، که می‌توانند با ایجاد اکسیداسیون به ساختار مو حمله کرده و آن را تغییر دهند.

جذب آهن از غذا را افزایش می‌دهد. آهن برای تأمین اکسیژن کافی به فولیکول مو و رشد موهای سالم ضروری است. بنابراین کمبود ویتامین C می‌تواند موها را شکننده و کدر کند و ریزش مو را افزایش دهد.

سؤالات متداول

آیا کمبود ویتامین تنها علت ریزش مو است؟
پاسخ علمی منفی است. ریزش مو در زنان معمولاً چندعاملی است و می‌تواند شامل موارد زیر باشد:
عوامل ژنتیکی
تغییرات هورمونی (مانند PCOS یا یائسگی)
استرس شدید
بیماری‌های تیروئید
کمبودهای تغذیه‌ای
بنابراین کمبود ویتامین‌ها بیشتر یک عامل تشدیدکننده است تا علت اصلی.
آیا کمبود آهن باعث ریزش مو می‌شود؟
بله، کمبود آهن یکی از مهم‌ترین عوامل ریزش مو در زنان است.
آیا ویتامین D در ریزش مو نقش دارد؟
بله، کمبود ویتامین D می‌تواند چرخه رشد مو را مختل کند.
آیا مصرف مکمل‌ها ریزش مو را درمان می‌کند؟
فقط در صورت وجود کمبود واقعی مؤثر است.
آیا استرس باعث ریزش مو می‌شود؟
بله، استرس شدید می‌تواند چرخه رشد مو را وارد فاز ریزش کند.

سخن پایانی
ریزش مو در زنان یک مشکل پیچیده و چندعاملی است. شواهد علمی نشان می‌دهد کمبود آهن و ویتامین D بیشترین ارتباط را با ریزش مو دارند، اما این عوامل تنها بخشی از ماجرا هستند. برای درمان مؤثر، باید علت اصلی شامل عوامل هورمونی، ژنتیکی و تغذیه‌ای به‌طور هم‌زمان بررسی شود.
در نتیجه، بهترین رویکرد برای کنترل ریزش مو، تشخیص دقیق علت و درمان هدفمند تحت نظر پزشک است، نه مصرف خودسرانه مکمل‌ها.

منابع:

Harvard Health Publishing – Vitamins, minerals, and hair loss
https://www.health.harvard.edu/diseases-and-conditions/vitamins-minerals-and-hair-loss-is-there-a-connection

PubMed Central – The Role of Vitamins and Minerals in Hair Loss (PMC6380979)
https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC6380979/

Ducray – Hair loss and dietary deficiencies
https://www.ducray.com/en/hair-loss/causes-of-hair-loss/hair-loss-and-dietary-deficiencies

نویسنده : طیبه نجفی

کمبود چه ویتامین هایی باعث ریزش مو می شود؟