چه کسانی نباید رژیم فستینگ بگیرند؟ | راهنمای کامل موارد منع مصرف روزه‌داری متناوب

به گزارش نبض نگار: رژیم فستینگ باید متناسب با شرایط جسمی، سن، بیماری‌های زمینه‌ای و نیازهای تغذیه‌ای هر فرد انتخاب شود. در این مقاله بررسی می‌کنیم چه افرادی نباید رژیم فستینگ بگیرند، چرا این روش برای برخی گروه‌ها مناسب نیست و در چه شرایطی باید قبل از شروع آن با پزشک یا متخصص تغذیه مشورت کرد.

خلاصه مقاله
آیا رژیم فستینگ برای همه مناسب است؟
مهم‌ترین گروه‌هایی که نباید فستینگ بگیرند
خطرات احتمالی ناشتا ماندن
چه افرادی فقط با نظر پزشک می‌توانند فستینگ انجام دهند؟
 جایگزین‌های مناسب برای کاهش وزن

آیا رژیم فستینگ برای همه مناسب است؟
با وجود محبوبیت روزافزون روزه‌داری متناوب، متخصصان تغذیه تأکید می‌کنند که این روش یک نسخه واحد برای همه افراد نیست. شرایط جسمی، بیماری‌های زمینه‌ای، سن، سطح فعالیت و حتی نوع داروهای مصرفی می‌توانند تعیین کنند که فستینگ انتخاب مناسبی باشد یا خیر.
برای برخی افراد، محدود کردن زمان غذا خوردن ممکن است فواید قابل‌توجهی داشته باشد؛ اما برای گروه‌های خاص، همین الگوی غذایی می‌تواند با عوارضی مانند افت قند خون، کمبود مواد مغذی یا اختلال در عملکرد طبیعی بدن همراه شود.

زنان باردار و شیرده
بارداری و شیردهی از مهم‌ترین دوره‌هایی هستند که بدن به انرژی، پروتئین، ویتامین‌ها و مواد معدنی بیشتری نیاز دارد.
ناشتا ماندن طولانی‌مدت ممکن است دریافت مواد مغذی کافی را دشوار کند و بر سلامت مادر و رشد جنین یا نوزاد تأثیر بگذارد.
به همین دلیل، بیشتر انجمن‌های علمی تغذیه، رژیم فستینگ را در این دوران توصیه نمی‌کنند.

کودکان و نوجوانان
کودکان و نوجوانان در سن رشد قرار دارند و بدن آن‌ها برای رشد استخوان‌ها، عضلات و مغز به انرژی کافی نیاز دارد.
اجرای خودسرانه رژیم فستینگ در این گروه می‌تواند احتمال کمبود انرژی و مواد مغذی را افزایش دهد.
در صورت وجود اضافه‌وزن، برنامه غذایی باید تنها توسط پزشک یا متخصص تغذیه تنظیم شود.

افراد مبتلا به دیابت
افراد مبتلا به دیابت، به‌ویژه کسانی که انسولین یا داروهای کاهنده قند خون مصرف می‌کنند، بیشتر در معرض افت قند خون قرار دارند.
ناشتا ماندن طولانی بدون تنظیم داروها ممکن است باعث:

• افت شدید قند خون
•  سرگیجه
• تعریق
•  بی‌حالی
•  حتی کاهش سطح هوشیاری شود.
  به همین دلیل، این افراد فقط با نظر پزشک می‌توانند رژیم فستینگ را آغاز کنند.

افراد مبتلا به اختلالات خوردن
افرادی که سابقه بی‌اشتهایی عصبی (Anorexia Nervosa)، پرخوری عصبی (Bulimia Nervosa) یا سایر اختلالات تغذیه‌ای دارند، نباید بدون نظر روان‌پزشک و متخصص تغذیه رژیم فستینگ را آغاز کنند.
محدود کردن زمان غذا خوردن می‌تواند الگوهای ناسالم غذایی را تشدید کرده و روند درمان این اختلالات را با مشکل مواجه کند.

افراد با کمبود وزن
اگر شاخص توده بدنی (BMI) کمتر از 18.5 باشد، معمولاً فرد در محدوده کمبود وزن قرار دارد. این افراد بیش از آنکه به کاهش وزن نیاز داشته باشند، باید بر دریافت انرژی و مواد مغذی کافی تمرکز کنند. اجرای رژیم فستینگ در این شرایط ممکن است باعث:

• کاهش بیشتر وزن
•  تحلیل عضلات
•  ضعف سیستم ایمنی
•  کمبود ویتامین‌ها و مواد معدنی شود.

 سالمندان
با افزایش سن، توده عضلانی بدن به‌طور طبیعی کاهش پیدا می‌کند و نیاز به دریافت منظم پروتئین اهمیت بیشتری پیدا می‌کند. اگر سالمندان بدون برنامه‌ریزی رژیم فستینگ را اجرا کنند، ممکن است در معرض:

• کاهش عضلات
•  ضعف جسمانی
•  سوءتغذیه
•  افزایش خطر زمین خوردن قرار بگیرند.
  در صورت نیاز به کاهش وزن، برنامه غذایی سالمندان باید توسط پزشک یا متخصص تغذیه تنظیم شود.

افراد مبتلا به بیماری‌های مزمن
افراد مبتلا به برخی بیماری‌ها باید پیش از شروع رژیم فستینگ با پزشک مشورت کنند. این بیماری‌ها شامل:

•  بیماری‌های قلبی
• بیماری‌های کلیوی
•  بیماری‌های کبدی
•  سرطان
•  بیماری‌های گوارشی
• بیماری‌های هورمونی
  در این افراد، زمان‌بندی وعده‌های غذایی ممکن است بر روند درمان یا مصرف داروها تأثیر بگذارد.

ورزشکاران حرفه‌ای
ورزشکارانی که تمرینات سنگین و طولانی انجام می‌دهند، برای حفظ عملکرد ورزشی و ریکاوری عضلات به دریافت منظم انرژی و پروتئین نیاز دارند. اگر رژیم فستینگ بدون برنامه‌ریزی انجام شود، احتمال بروز مشکلات زیر افزایش می‌یابد:

• افت عملکرد ورزشی
•  کاهش توده عضلانی
•  تأخیر در ریکاوری
• افزایش خستگی
  پبه همین دلیل، فستینگ برای ورزشکاران باید با نظر متخصص تغذیه ورزشی تنظیم شود.

آیا رژیم فستینگ متابولیسم بدن را کاهش می‌دهد؟
یکی از نگرانی‌های رایج درباره روزه‌داری متناوب این است که آیا ناشتا ماندن باعث کند شدن متابولیسم می‌شود یا خیر.
برخلاف تصور عمومی، مطالعات نشان داده‌اند که روزه‌داری کوتاه‌مدت (12 تا 24 ساعت) معمولاً باعث کاهش متابولیسم نمی‌شود. حتی در برخی افراد، ترشح هورمون نورآدرنالین در دوره ناشتا افزایش می‌یابد و به حفظ مصرف انرژی بدن کمک می‌کند.
اما اگر فرد برای مدت طولانی کالری بسیار کمی دریافت کند یا دچار سوءتغذیه شود، متابولیسم به‌تدریج کاهش پیدا می‌کند؛ اتفاقی که در بسیاری از رژیم‌های بسیار سخت نیز دیده می‌شود.

 علائمی که نشان می‌دهد رژیم فستینگ برای شما مناسب نیست
در صورت مشاهده علائم زیر بهتر است رژیم را متوقف کرده و با پزشک مشورت کنید:

• سرگیجه مکرر
•  ضعف شدید
•  بی‌حالی طولانی‌مدت
•  افت قند خون
• کاهش تمرکز
•  تپش قلب
•  کاهش وزن بیش از حد
• اختلال در قاعدگی

اگر فستینگ برای شما مناسب نیست، چه جایگزینی وجود دارد؟
اگر پزشک یا متخصص تغذیه رژیم فستینگ را برای شما مناسب نمی‌داند، همچنان می‌توانید با روش‌های علمی وزن خود را کاهش دهید. جایگزین‌های مناسب عبارت‌اند از:

•  رژیم مدیترانه‌ای
•  رژیم DASH
• رژیم غذایی متعادل با کنترل کالری
•  افزایش فعالیت بدنی
•  اصلاح عادات غذایی
•  کاهش مصرف نوشیدنی‌های شیرین و غذاهای فرآوری‌شده
  این روش‌ها معمولاً برای طیف وسیع‌تری از افراد ایمن‌تر هستند.

 تحقیقات علمی درباره منع مصرف رژیم فستینگ
مطالعات منتشرشده توسط Academy of Nutrition and Dietetics، NIDDK و Harvard Nutrition Source نشان می‌دهند که اگرچه رژیم فستینگ می‌تواند برای بسیاری از بزرگسالان سالم مفید باشد، اما برای زنان باردار، کودکان، افراد مبتلا به اختلالات خوردن، بیماران دیابتی وابسته به دارو و برخی بیماران مزمن، باید با احتیاط و تنها تحت نظر پزشک اجرا شود.

سوالات متداول
آیا افراد دیابتی می‌توانند رژیم فستینگ بگیرند؟
فقط با نظر پزشک، زیرا خطر افت قند خون وجود دارد.

آیا زنان باردار می‌توانند فستینگ انجام دهند؟
خیر، این روش در دوران بارداری و شیردهی معمولاً توصیه نمی‌شود.

آیا افراد لاغر می‌توانند رژیم فستینگ بگیرند؟
در بیشتر موارد خیر، زیرا احتمال کاهش بیشتر وزن و کمبود مواد مغذی وجود دارد.

آیا سالمندان برای کاهش وزن باید فستینگ بگیرند؟
خیر، مگر با نظر پزشک یا متخصص تغذیه.

آیا ورزشکاران می‌توانند فستینگ انجام دهند؟
در برخی شرایط بله، اما برنامه باید متناسب با شدت تمرین و نیاز انرژی تنظیم شود.

اگر هنگام فستینگ دچار سرگیجه شوم چه کار کنم؟
رژیم را ادامه ندهید و برای بررسی علت با پزشک یا متخصص تغذیه مشورت کنید.

جمع بندی
رژیم فستینگ اگرچه برای بسیاری از افراد سالم می‌تواند روشی مؤثر برای کاهش وزن باشد، اما برای همه مناسب نیست. زنان باردار، کودکان، افراد مبتلا به دیابت، اختلالات خوردن، کمبود وزن و برخی بیماری‌های مزمن باید پیش از شروع این الگوی غذایی با پزشک یا متخصص تغذیه مشورت کنند. انتخاب رژیم مناسب باید همیشه بر اساس شرایط فردی انجام شود، نه صرفاً بر اساس محبوبیت یک روش.

منابع علمی:

https://www.eatright.org
https://www.niddk.nih.gov
https://www.nutrition.org
https://www.andeal.org
https://www.ncbi.nlm.nih.gov
https://www.fda.gov
https://nutritionsource.hsph.harvard.edu

اعتبار محتوای پزشکی

این مقاله بر اساس منابع معتبر حوزه تغذیه شامل Academy of Nutrition and Dietetics، Harvard Nutrition Source، NIDDK، American Society for Nutrition (ASN) و مقالات علمی نمایه‌شده در PubMed/NCBI تهیه شده است و صرفاً جنبه آموزشی دارد.

نویسنده : فاطمه نجفی

چه کسانی نباید رژیم فستینگ بگیرند؟ | راهنمای کامل موارد منع مصرف روزه‌داری متناوب